تاریخ 4 نووامبر 2008`ده، lavayi.blogfa.com

وئبلاگیندا گولونج بیر دئکوراسیونلا بیر سوروجو طرفیندن یازیلیب یاییملانان و سرت تئپکی‌لر سونوجوندا اورتا‌دان قالدیریلان “جناب لوایی نه اوچون تخریب ائدیلیر” باشلیقلی یازی‌سینین یازیچی‌سی لوایی(لر)ه خیطاب!

دونیادا ایرنج‌لیک اؤلچوسو نه اولا بیلر؟ اؤزونو اینسان آدلاندیران بیریسی نه بویوتدا اینسان‌لیق‌دان آیریلا بیلر؟ اینسان، زامانلا “چیرک” تیمثا‌لی اولا بیلرمی؟ بوتون دَیرسیزلیک‌لرین آتوم چَییردکلرینی بیر آرادا نئجه بیر اینسانین ووجودونا توپلانمیش گؤرمک اولار؟ هه! من گؤردوکلریمه اینانمایاراق بوتون بونلاری آدی چکیلن یازی صاحبینده گؤردوم. اوخودوقدان سونرا دا قوسدوم!

آذربایجان ادبیاتی، ادبیات اولا‌لی فاجعه‌نین بو بویداسینی و بو چئشیدینی ایلک اولا‌راق یاشاییر. 1937`ده ”آیدینلارین سوی­قیریمی” ، ارمنی-روس ایش­بیرلیگی ایله باش توتدو و 30.000-ه یاخین آیدینیمیز قتل ائدیلدی. نه باهاسینا اولورسا اولسون بو بوشلوغون یئری گونوموزده دولموش گؤرونور. اما بورادا قارشیمیزا چیخان “کولتور تپه­گؤزو”دور. بو سفر آذربایجانین دیلینی، شعرینی، ادبیاتینی و... زنگین یوخسوللوغویلا یوخسول زنگین‌لیگینی دئییل، فیزیکی وارلیغینی دئییل، دَیر یارقیلارینی، تابولارینی، دوشونجه و اینانج سیستئمینی، ایلکه و اولکولرینی هدفله‌ین بیر تپه­گؤز تیپی­له قارشی-قارشییاییق. او زامان، موشفیق‌لری روس محکمه‌لرینه وئرمه‌یه راپور یازیردیلار بعضی‌لری. اما ایندی نه باهاسینا الده ائتدیییمیز من­لیییمیزی بو منفی سؤزلرین هئچ بیرینه سیغمایان بو تیپ اورتا‌دان قالدیرماغا باشلامیش‌دیر.

ایستر 25 ایللیک یازی‌چی‌لیق گئچمیشیمده، ایسترسه ده شاگیردلیینی ائدیب درسینی وئرمکده اولدوغوم یئنی ادبیاتیمیزدا بو اوزوقارالیغین بنزرینی گؤرموش-ائشیتمیش دئییلم. سؤز قونوسو اولان –و آرتیق اؤلو ساییلان- لوایی‌نین لومپن‌لیگی دئییل. هر آن هر آیدینیمیزین قاباغینا تیکیلیب ایرنج‌لیک گؤسترمه‌یه حاضر بیر عفونت‌دن، ایرین‌دن سؤز گئدیر. اونا اوستادلیق ائدنلر، اونون اوستادلیغی کؤلگه‌سی آلتیندا یوروین‌لر، اونون قلم (بو سؤزجوک‌دن اوتانیرام بو گون‌لر!) قوسونتولارینی مودئرن شعریمیزه اؤرنک گؤستره‌رک نقد (بو کلمه‌دن ده..!!) ائدن‌لردن سؤز گئدیر.

داماریندا تورک قانی دولانان بیر اینسان، ایناندیغیمیز تابولارا توخونا بیلمز. ایرنج سؤزجوک‌لرینی آذربایجانین اَن سایقین و ملک‌لری ایمرندیرن ناموسو حاقیندا ایشله‌ده بیلن بو سایغی خرچنگی هارا‌دان و کیم‌لرین الیله توللانیلدی شعریمیزه؟

آذربایجان تورکجه‌سی بو بویدا ایلکه‌سیزلیییی، بو بؤیوکلوکده اولکوسوزلویو نئجه قاورایا بیلسین؟ بو شخصی، بو دوشونجه­نی و بو دوشونجه صاحب‌لرینی ان ادعا‌سیز بیر شاعر اولا‌راق میللتیمه شیکایت ائدیرم!

بورا، قاداسینی آلدلغیمیز، آلماقدا اولدوغوموز و آلاجاغیمیز تورپاق‌دیر، آذربایجاندیر . شرف و ناموسوموزا بدل اولان آدلاریمیزا، تمل دوشونجه و ایدئال‌لاریمیزا، کئچمیشیمیزه و گلجه­ییمیزه یان باخان کیمسه‌لر آنجاق دیره­نن تورک پنجه‌لریمیزله قارشی‌لاشا‌جاقدیر.

یئنیجه قورماق ایسته­دییینیز بو ادبیات مافیاسیندان ال چکین! ال چکمه‌سه‌نیز میللت، میللت ده گئجیکسه “زامان” الینیزی قیسالدا‌جاقدیر. کلمه‌لر بیزیم خزینه‌میزدیر. اونلاری آیاق آلتینا سالانین گؤزونو اویوب اوووجو ایچینه قویاریق.

و سن ائی لوایی‌لر! بئله‌لیکله ادبی و میللی قایغیدان باشقا آماجلارلا ادبیاتیمیزدا سومسونمکده اولدوغونو آچیقجا گؤستردین. اما بوندان داها دا قورخونجو بیلیرسینیزمی ندیر؟ بونون و بونلارین یازیلاریندا و شعر (اوتانیرام م م!)لرینده بوتون قوتسال قبول ائتدیییمیز شخصلرین و قاوراملارین نوخود-کیشمیش کیمی ایشلنیلمه‌سیدیر!

 سیاسی-ادبی “بیانیه” آدی آلتیندا جاماعاتی مسخره‌یه قویماغا حاقین یوخدور سنین حضرت-ی نخبه! ائی خوجانین باتمایان گونشی! ائی نوبئل آدایی! بیانیه، دفاع، محکوم، دوشمان، ایهانت، میللی، میللت، تئرور، آزادلیق و... سنین آغزینین سؤزو دئییل. بیزیم دیلیمیزه قاتماما‌لیسان کانسئرینی! ادبیات بوتون وئریلن تعریف‌لرین یانیندا بیر ویجدان و ناموس ایشی‌دیر. باشقا دئییشله شعره بیر ناموس ایشی اولا‌راق باشلاما‌لی و سونونا قدر ده بو آنلاییشلا داوام ائدیلمه‌لی!

اوغورلوق و بوش چک چکمه­لر اوسته دوشدویون زیندانلاری “سیاسی‌لیک” حسابینا بو میللته یئدیرتمه‌یه حاقین یوخدور. سن کیم اولورسان دا بیزلری “سوسولبازلیق” و “سوسول”لوق آدییلا اتهام ائدیرسن؟ بیزیم ان بؤیوک سوسوللوغوموز “شارلاتان”لیق ائتمه­مک اولموشدور. سیز، باشدا گؤزل تبریزیمیز اولماقلا سون 3-4 ایل ایچینده  ایستر پلانلی، ایستر پلانسیز بیر شکیلده آذربایجان شارلاتان شعری آخیمی یاراتمیشسینیز. سیزین یارادیجیلیق ایلکه‌لریندن یوخسون قوراشدیریجیلیغین قیدالاندیغی قایناق، یابانجی شعر کیتاب‌لاریندان “چالینتی چئوریلر” و اینتئرنئت‌دن ائندیریلمیش شعر پارچا‌لاری، داها دوغروسو “سالینتیلاری” اولموشدور. بو آخماق چیرپینتی‌لار ایچینده اؤزونوزه باشساغلیغی وئرمک اوچون ایکی ایل اؤنجه ال تلفونو تیغینا قویلانیب sms  چکمکله ایلین اولدوزو، آیی، آیپاراسی سئچیلمه‌نیز کیمسه‌نین گولمه‌جه یادداشیندان هله سیلینمه­میشدیر.

(گنه ده اؤزومدن اوتانا‌راق و ائلیمین عفوینه سیغینا‌راق بونو دئییرم) یوخاریدا آدینی چکدیگیم بیر چوخ آخیم یولداشین کیمی، سنین ده کئچیم قاپین آسالاقلیق‌دیر. بونو دا سنه آچیقلامیش اولوم کی، آسالاق، آسیلدیغی یئردن کئچینینجه‌یه قدر اورانی یاغلایار، آنجاق دیشلانیب آتیلینجا آسیلدیغی یئره ضرر وئرمه‌یه باشلار. مادی قایناقلارینیز ایسه “دویغو سؤموروسو” یولو ایله بو گونلرده اولدوقجا “مدا” و “پوپولیار” اولان میللیت‌چی‌لییه آسلانا‌راق بو یول‌لاردیر:

1- سایقین یازار و شاعرلردن، ائله‌جه ده کولتور و صنعت سئونلردن نقد پول بورج آلیب گئری وئرمه­مک!

2- اونلارین کیتاب‌لارینی و صنعت اثرلرینی باسدیرماق، یایماق وس. آدییلا پول‌لارینین یا هامیسینی یا دا بیر قیسمینی یئمک!

3- سیاسی شخص‌لر اولا‌راق (بو دا یوز البته میللی مسئله‌یه گؤره داااا...) “حاکمیت” طرفیندن دیشلاندیقلارینی اؤنه سوره‌رک مودئرن و یا پست مودئرن اوسلوب‌لارلا (البته هر بیرینیز ده اؤزونوزه خاص مکتب صاحیبی­سینیز) یان کسیجی‌لیک ائتمک.

4- میللی، ادبی وس. کولتورل (هردن ده سیاسی – اؤزو ده یوز قات گیزلی جینسین‌دن)- ایشلره یاردیم آدییلا یورد-کولتور سئورلردن باش باغلاماق!

5- گنج اوشاق‌لاریمیزین چاپ ائتدیرمک ایسته­دییی کیتاب‌لارینا “اوستاد”یمیز اولا‌راق پول قارشیلیغی اؤن سؤز، سون سؤز یازماق!

6- و ماللا نصرالدینین دئدییی کیمی “هر گون آیری رنگده اولان بؤرک” ایله آذربایجانین “ادبی ایش بازاری”ندا تشریف تاپماق!

بلکه ده ائله بونا گؤره ایران مدر‌سه‌لرینده ابتدایی درسلری بئله اوخودولمایان تورکجه‌نین، یالنیز دیل-ادبیات ساحه‌سینده بو قدر پروف. دؤکتورلاری و دوکتورانتورا‌لاری واردیر. آزیمیز نه ایمیش بیزیم؟ بونجا “اوستاد” ، “نخبه” ، “ائلچی­بی دوستو”، “زهتابی همسفری” ، “فرزانه هم­صحبتی” ، “سفرخان هم­سیللولاری” ، “امانی ائو بیری” و... وار ایکن! قاپیلارینا یالواریلا یالواریلا گؤندریلن “سوس پایی”لارینی قایتاران، “اوستاندارلیق تکلیف‌لرینی ”ال آرخاسییلا گئری چئویرنلریمیز ده کی ماشااللاه حاق‌سیز-حساب‌سیزدیر! الینی جئبینه آتماغی اونودا‌راق یئمک‌خانا‌دان چیخان‌لاریمیزین چوخلوغونا باخمایین، نابیغه اولدوقلاری اوچون آیری عالمده‌دیرلر آخی... اوتانسین. اؤلسون. اریسین. یوخاریداکی ایشلردن و سادیلایاراق ایرندیک‌لریمدن پایینی آلدیقدان سونرا دا قات-قات یئره گیرسین لومپنیزم.

مبا‌رک و “غیری سوسول” آددیملارییلا دا سون بئش-آلتی ایل ایچینده ادبیاتیمیزین اوزونو آغاردان تنقیدیمیز ده سالینتی-چالینتی‌لاردان محروم قالماسین دئیه هر گون بیر اوستاد حضرتلری، بیر دوکتور بی، بیر شاعر جناب‌لاری، بیر سؤنمه‌ین گونش، باتمایان اولدوز، یاتمایان آی و... بو یازیق میللته یونتالایا‌راق اویدورماچیلیغا و آلچاقلیغا مشروعیت قازاندیرماقدادیرلار. اؤزو ده ان آری، ان دورو و ان ایچدن دویغولاری ایفاده ائتمه‌یه یارایان سؤزجوکلری قوللوغا چکه‌رک! آلت‌دان آلت‌دان –قبیر اوستو دیلنچیلری کیمی- میللی تئریملره باش وورا‌راق سؤز دَییشدیریب ایز آزدیرماق دا کی بو کسیمین قلم‌لرینین آیریلماز بیر پارچاسی حالینا گلمیش‌دیر!

بیزدن (یانی 1365-70 نسلی) سونرا، شارلاتان شعر-تنقید چته‌سینه سون قویما و یارادیجی توپلومدان ائشییه آتما گؤره­وی 80-ینجی اون ایللیکده شعریمیزده بوی گؤسترن گنج اوردوموزا دوشه‌جکدیر. بو گنج شعر اوردوسو آدلاندیردیغیم کسیم دوزگون یؤنه­لیب و یؤنلندیریلیرسه ایچینده گزیندیگی قالتاقلیغی و آنتی‌تورک-اینسان‌لیغی منیمسمه‌یه‌جکدیر. بو نسیلده لومپنیزمین خسته اوریی و او اوریی‌نین ایچینده سوسدورانمادیغی چیرکین ایستک‌لر اولمایا‌جاق‌دیر. بو نسیل، شعر شارلاتانلارینین اورتایا قویدوغو (قاباغی آلینمازسا بوندان سونرا دا قویولا‌جاق ) اوزوقارالیغا توپوروب کئچه­جکدیر.

سون اولا‌راق همین گنج قورشاغا بیر کؤینک آرتیق ییرتمیش قارداش کیمی بیر نئچه سؤزوم وار:

1- ایستر گنج اولسون ایستر یاشلی، آغزیندان نزاکت‌دن اوزاق و تهمت آتان بیر کلمه چیخان آدامی اؤزومه قلمداش سایماییرام. اونلارین دا منی بَینمه­مه‌لرینی و حتی مندن ایرندیک‌لرینی اولدوقجا دوغال ساییرام.

2- قلمداش قبول ائتمه­دیییم شخص‌لره آدیمی، اثرلریمی -قالسین ائلئشدیرمک- آغیزلارینا بئله آلماق ایجازه‌سی وئرمه­ییرم.

3- باش آلیب گئتمکده اولان “لومپنیزم”دن ایرندیییمی بیلدیریرم. بو، بیر باخیما چوخ دَیرلی اولای سایه‌سینده گئرچک اوزلرینی تانیما شانسی قازاندیغیمیز شخص‌لرله دوز-چؤرک کسمه­ییمی بیلدیریر، وئردیییم  دوز-چؤرک حاققینی گئری آلیرام.

4- “ائل گؤزو ترزی‌دیر” آتا سؤزونو و “سون قارار زامانین‌دیر” دئییمینی خاطیرلادا‌راق، اورک‌لریمیزین داها گئنیش توتولماسی، آددیم‌لاریمیزین داها اؤتکم آتیلماسی آرزوسوندایام.

“آیدین” دوستوموزا گوندن گونه “آراز”لاشماسی دیله­ییله،  آذربایجان شعرینین بؤیوک باجیسی اولان، سایغیلی نیگار خانیما “الله سیزی ائویمیز آذربایجانا، شرفیمیز اولان شعریمیزه و تورکلویوموزه چوخ گؤرمه‌سین”، دئییرم.

اسماییل مد‌دی (اولکر)  19.08.1387 

یازییا قول چکیر: هادی قاراچای